آیا تاکنون فکر کردهاید که گزارشهای مالی یک شرکت بزرگ بینالمللی یا یک فروشگاه کوچک بر چه اساسی نوشته میشوند؟ چه چیزی مفهوم و زبان مشترک آنهاست؟ در این مقاله قصد داریم تا به مفاهیم کلیدی حسابداری بپردازیم که به عنوان زبان مشترک و حروف الفبای حسابداری بکار گرفته میشود. پس اگر ذهن شما نیز بدنبال آن است که با این مفاهیم آشنا شوید و یا اصطلاحات حسابداری برای شما گیجکننده هستند، این مقاله برای شماست.
بیشتر بخوانید: حسابداری چیست و چرا برای هر کسب و کاری ضروری است؟
مفاهیم اصلی (پایه های اصلی)
اولین مفاهیمی که باید با آنها آشنا شوید مفاهیم اصلی و پایههای اساسی حسابداری هستند. در حسابداری سه مفهوم دارایی، بدهی و سرمایه به عنوان زیربنا و اساس بکار گرفته میشود. در ادامه به توضیح هر یک میپردازیم.
-
دارایی
دارایی ها به عنوان یکی از مهمترین و حیاتیترین رکنها و مفاهیم پایه حسابداری شناخته میشوند. داراییها به زبان ساده همان منابع اقتصادی هستند که انتظار میرود در آینده برای واحد تجاری منافع اقتصادی ایجاد کنند. به عبارت دیگر یک دارایی هر چیزی است که برای شرکت ارزش مالی دارد. دارایی میتواند بهصورت نقد (مثل پول در بانک) یا غیرنقدی (مانند ماشینآلات یا ساختمان) باشد. نکته مهم این است که داراییها باید تحت کنترل شرکت باشند و در نتیجه استفاده از آنها، منافع قابل اندازهگیری به شرکت برسد.
پس وجه نقد و موجودی بانک، حسابهای دریافتنی (طلب از مشتریان)، موجودی کالا، پیشپرداخت هزینهها، زمین، ساختمان، ماشینآلات، وسایل نقلیه، علائم تجاری، حق اختراع، سرقفلی و سرمایهگذاریهای بلندمدت در سایر شرکتها همگی جزو زیر مجموعههای دارایی محسوب میشوند.
-
بدهی
بدهیها به عنوان تعهدات مالی یک سازمان و مجموعه در برابر سایرین از قبیل اشخاص حقیقی یا حقوقی تعریف شدهاست. بدهیها اغلب حاصل رویدادهای گذشته هستند و الزام قانونی یا قراردادی دارند و بایستی از طریف خروج منابع اقتصادی از قبیل وجه نقد یا سایر داراییها تسویه شوند. به بیان ساده، بدهی یعنی آنچه شرکت به دیگران بدهکار است. این بدهکاری میتواند شامل وام بانکی، حسابهای پرداختنی (طلب تأمینکنندگان کالا و خدمات)، بدهیهای مالیاتی، هزینههای پرداختنی (مثل حقوق کارکنان که هنوز پرداخت نشده است)، پیشدریافت از مشتریان باشد.
-
سرمایه
سرمایه یا به عبارت تخصصیتر حقوق صاحبان سرمایه؛ سهم مالکان نسبت به داراییهای شرکت است. به عبارت دیگر این مفهوم به این معناست که صاحبان کسبوکار چه میزان منابع در اختیار واحد تجاری قرار دادهاند و چه سهمی از سود یا زیان فعالیتها متعلق به آنهاست.
سرمایه اولیه یا سرمایهگذاری مالکان، سود و زیان انباشته، اندوختهها و ذخایر، افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی داراییها، صرف سهام یا سایر تغییرات حقوقی و مالی مرتبط با سهامداران از اجزای رکن سرمایه در حسابداری هستند.
-
معادله اصلی حسابداری
سه مفهوم اصلی دارایی، بدهی و سرمایه از اجزای یک معادله اصلی و اولیه حسابداری هستند. در این معادله اساسی دارایی یک سازمان و کسبوکار مساوی است با مجموع بدهیها و سرمایههای آن سازمان. این معادله به عنوان پایه تمام گزارشهای مالی ابزاری است تا بفهمیم که آنچه که یک سازمان دارد (که در اینجا دارایی اطلاق میشود) از محل تعهدات مالی به دیگران است یا سرمایههای مالکان آن کسبوکار.
مفاهیم عملیاتی (جریان مالی)
علاوه بر مفاهیم و اصول حسابداری اصلی، با برخی مفاهیم عملیاتی نیز در حسابداری سروکار داریم. برخی از این مفاهیم عملیاتی شامل: درآمد، هزینهها و سود و زیان هستند که در ادامه به توضیح هر یک میپردازیم.
-
درآمد
درآمد در حسابداری به معنی پول یا منافعی است که یک سازمان از فروش کالا یا ارائه خدمات به دست میآورد. به عبارت دیگر، درآمد از افزایش در حقوق صاحبان سرمایه که در نتیجه فعالیتهای عادی و مستمر واحد تجاری ایجاد میشود.
از آنجایی که درآمد اصلیترین شاخص عملکرد واحد تجاری است و نشان میدهد شرکت تا چه میزان موفق به فروش کالا یا خدمات خود شدهاست، اهمیت بسیاری دارد. از طرفی دیگر درآمد مبنای محاسبه سود و زیان است، زیرا با کسر هزینهها از درآمد، نتیجه عملکرد (سود یا زیان) مشخص میشود.
-
هزینه ها
بخش دیگری که در محاسبه سود وزیان تاثیر گذار است، مفهوم هزینههاست. هزینه آن دسته از فعالیتهای یک سازمان است که برای کسب درآمد، به عنوان مخارج الزامیست. به بیان دیگر هزینه عبارت است از کاهش در منافع اقتصادی طی یک دوره مالی که بهصورت خروج وجه نقد، کاهش داراییها یا افزایش بدهیها بروز میکند و در نهایت موجب کاهش حقوق صاحبان سرمایه میشود. در نظر داشته باشید که هزینهها اجتنابناپذیرند و هیچ فعالیت اقتصادی بدون تحمل هزینه نمیتواند به درآمد و سود برسد.
-
سود و زیان
مفهوم عملیاتی مهم دیگر سود و زیان است. در این مفهوم سود و زیان مساوی است با درآمد منهای هزینه. چنانچه درآمد از هزینه بیشتر باشد، سود تلقی میشود و اگر هزینهها از درآمد پیشی بگیرد، زیان اطلاق میشود.
بیشتر بخوانید: انواع حسابداری کدامند؟
مفاهیم گزارشی
باید بگوییم که تمام مفاهیم، ابزارها و امکانات از قبیل نرم افزار حسابداری بکار گرفته میشوند تا حسابدار بتواند گزارش تهیه کنید. به عبارت دیگر یکی از وظایف اساسی حسابداری ارائه گزارشات مهم و کاربردی است. اما این گزارشها با مفاهیم خاصی معنا مییابد که در ادامه به برخی از آنها میپردازیم.
-
فاکتور
فاکتور یا صورتحساب، به عنوان یک سند مالی و تجاری شناخته میشود که بیانگر وقوع یک معامله میان طرفین یک معامله است. به عبارت دیگر، فاکتور به عنوان یک مدرک رسمی قابل استناد هم برای ثبت رویداد مالی در حسابداری و هم برای امور حقوقی و مالیاتی استفاده میشود.
-
دفاتر حسابداری
دفاتر حسابداری مانند نرم افزار حسابداری شرکتی سپیدار یکی از ابزارهایی هستند که باعث نظم در امور مالی، شفافیت و امکان رسیدگی قانونی و مالیاتی میشوند. در این دفاتر به عنوان اسناد رسمی و قانونی تمامی رویدادهای مالی ثبت و نگهداری میشوند و در دو نوع دفتر روزنامه و دفتر کل وجود دارد.
دفتر روزنامه دفتری است که در آن تمامی رویدادهای مالی به ترتیب تاریخ وقوع ثبت میشوند و شامل تاریخ، شرح رویداد مالی، بدهکار و بستانکار حسابها و مبلغ آنهاست. دفتر کل نیز ابزاری است که اطلاعات ثبتشده در دفتر روزنامه بر اساس ماهیت و ترتیب حسابها در آن بصورت جداگانه و در صفحه مخصوص ثبت میشوند.
-
صورت های مالی
پیشتر درباره صورتهای مالی مختلف صحبت کرده بودیم. گفتیم که صورت وضعیت مالی یا ترازنامه یک گزارشی از وضعیت داراییها، بدهیها و سرمایه در یک مقطع زمانی خاص مانند دوره شش ماهه یا یکساله است.
در علم حسابداری صورت سود و زیان را نیز گزارشی که از درآمدها و هزینهها طی یک دوره مالی بدست میآید و نتیجه آن سود یا زیان خالص است، معرفی کردهاند. همچنین صورت جریان وجوه نقد نیز گزارشی از ورود و خروج وجه نقد در یک دوره مالی تعریف شدهاست.
بیشتر بخوانید:
چگونه نرم افزارهای حسابداری این مفاهیم را مدیریت می کنند؟
در این مقاله شما تنها با بخش کوچکی از مفاهیم و اصول حسابداری آشنا شدید. بکار گیری این مفاهیم بدون استفاده از توان یک ابزار کارآمد مانند نرم افزار حسابداری به خصوص برای سازمانهای پیشرفته و بزرگ عملی نخواهد بود. چرا که یک نرمافزار حسابداری مانند نرم افزار حسابداری سپیدار بهعنوان ابزاری هوشمند وارد عمل میشوند و فرآیند ثبت، طبقهبندی و گزارشدهی اطلاعات مالی را سریعتر، دقیقتر و کارآمدتر میکنند.
در نظر داشته باشید که هر کسبوکاری با توجه به ماهیت و حجم فعالیت خود نرمافزار اختصاصی خود را دارد. به عنوان مثال نرمافزار حسابداری سپیدار برای کسبوکارهای متوسط یا کوچک، نرم افزار دشت برای فروشگاهها و نرم افزار حسابداری سپیدز برای کافه و رستوران طراحی شدهاند.
حسابداری به عنوان زبان مشترک در دنیای کسبوکار است که پیچیدگیها و تنوع فعالیتی بسیار دارد. از مفاهیمی مانند دارایی و بدهی و سرمایه گرفته تا درآمد و هزینه و سود و زیان همگی بخشی از این پیچیدگی هستند. مسلما مدیریت و درک این پیچیدگی بدون استفاده از یک ابزار جامع مانند نرمافزار حسابداری ممکن نیست. پس اگر به دنبال آن هستید که بسته به فعالیت خود این مسائل را درک کنید و فعالیتهای مالی خود را بهبود ببخشید پیشنهاد میکنیم همین حالا نسبت به انتخاب نرمافزار حسابداری مختص خودتان اقدام کنید.
