حسابداری چیست و چرا برای هر کسب و کاری ضروری است؟

مسلما شما نیز بسیار با حسابدار و حسابداری سروکله زده‌اید و قطعا به گوش شما خورده‌است. اما واقعا حسابداری چیست و وظایف حسابدار چیست؟ چرا در سالهای اخیر این رشته برای تمام کسب‌وکارها اهمیت پیدا کرده‌است؟ در این مقاله قصد داریم تا به شرح کلی حسابداری بصورت ساده بپردازیم و به سوالات شما پاسخ دهیم.

حسابداری چیست؟

حتما شما هم به ویژه در سالهای گذشته در مغازه‌ها و فروشگاه‌ها، دفترهای ثبت حساب و کتاب مغازه‌دارها را دیده بودید. ثبت اتفاقات مالی در دفترهای یادداشت تنها در مقیاس یک فروشگاه کوچک و قدیمی کارساز بود و این روش برای موسسات و شرکت‌های بزرگ که روزانه فعالیت‌های مالی بسیاری دارند، مفید نیست چرا که دچار سردرگمی در جمع آوری اطلاعات، طبقه‌بندی و تصمیم‌گیری می‌شوند. از این رو با ظهور حسابداری مواجه شدیم، در واقع حسابداری همان دفترهای یادداشت مالی به شکل سیستمی، علمی، اصولی و طبقه‌بندی شده‌است.

امروزه تعریف حسابداری را فن شناسایی، ثبت، طبقه بندی و گزارشگری رویدادهای مالی می‌دانیم. یعنی، حسابداری  (accounting) عبارت است از یک سیستم اطلاعاتی که از طریق شناسایی، ثبت، طبقه بندی و تلخیص به گزارشگری رویدادهای مالی برای ذی‌نفعان می‌پردازد. ذی‌نفع می‌تواند شامل افراد داخل یک سازمان مانند: مدیران سازمان باشد یا ذی‌نفعان خارجی مانند: سرمایه‌گذاران، بانک‌ها و سازمانهای مالیاتی باشد.

هدف از حسابداری چیست؟

بصورت کلی چند هدف اساسی برای حسابداری در نظر می‌گیریم. در این حیطه، کلیه کارها و فرآیندهای انجامی به ارائه اطلاعات مالی دقیق، کمک به تصمیم‌گیری، ارزیابی عملکرد، برنامه‌ریزی و بودجه‌بندی، ایجاد اعتماد و پاسخگویی و رعایت قوانین و مقررات منتهی می‌شود.

در حسابداری اطلاعات در قالب صورت‌های مالی مختلف که به آنها ترازنامه، صورت سود و زیان و صورت جریان وجوه نقد و … می‌گوییم، سازماندهی می‌شود تا اطلاعات دقیقی به ذی‌نفعان ارائه شود. این اطلاعات مالی به مدیران و سایر ذی‌نفعان کمک می‌کند تا تصمیمات درستی در مورد سرمایه‌گذاری، تأمین مالی و تخصیص منابع اتخاذ کنند.

از طرفی دیگر، حسابداری به ارزیابی عملکرد مالی و اقتصادی یک سازمان کمک می‌کند و به دنبال راهکارهایی برای بهبود و افزایش بهره‌وری است. اطلاعات مالی تهیه شده توسط فرآیندهای حسابداری بصورت شفاف و قابل اتکا هستند، در نتیجه اعتماد سرمایه‌گذاران و اعتباردهندگان را جلب می‌کند و مدیران را در قبال منابعی که در اختیار دارند، متعهد می‌سازد.

با استفاده از داده‌های مالی، تدوین بودجه و برنامه‌ریزی‌های مالی دقیق برای آینده آسانتر می‌شود و قوانین و مقررات مالیاتی و اطمینان از قانونی بودن سوابق مالی رعایت می‌شود.

مزایای حسابداری

با استفاده از حسابداری شما نقاط قوت و ضعف، بودجه و توان مالی و حساب های دریافتی و پرداختی خودتان را بیشتر می‌شناسید و نسبت به سرمایه‌گذاری، اولویت بندی و تصمیم‌گیری بهتر عمل می‌کنید.

بعنوان صاحب کسب‌وکار باید بدانید که مالیاتی که موظف هستید پرداخت کنید چقدر است و از کدام منابع می‌توانید آنها را پرداخت کنید. سرمایه‌هایی که در طول مدت فعالیت خود کسب کرده‌اید کدام موارد هستند و در قبال طرفین داخل سازمان و خارج سازمان چه تعهدات و الزامات قانونی دارید.

فرض کنید شما یک فروشگاه عرضه کالا دارید و دو نفر پرسنل در این مجموعه فعالیت می‌کنند. شما باید بدانید که تعهدات مالی شما در قبال این پرسنل از قبیل حقوق، بیمه و … چقدر است و چگونه باید آنها را پرداخت کنید. در قبال استفاده از فضا و امکانات فروشگاه چه تعهدات مالی برعهده شماست.

درآمد، سود و زیان شما از کسب‌وکارتان چقدر است؟ مشتریان شما در قبال دریافت کالا چه تعهدات مالی دارند و میزان دریافتی شما از آنها چقدر است؟ تجهیزات و امکانات موجود در فروشگاه و تحت سرپرستی شما تا چه میزان ارزش مادی دارند و چقدر باید به دولت به عنوان مالیات و از کدام منابع پرداخت کنید.

از طرفی دیگر سرمایه‌گذاری بدنبال همکاری با شما در آن فروشگاه است، و برای این همکاری نیاز به گزارش‌های مالی دارد تا به وسیله آن بهتر بتواند تصمیم‌گیری کند که آیا این همکاری مفید و سودآور هست یا خیر.

مزایای حسابداری به این موارد اکتفا نمی‌کند چرا که بانک‌ها و موسسات مالی نیز می‌توانند براساس گزارشات وضعیت مالی کسب‌وکار شما در خصوص ارائه تسهیلات تصمیم‌گیری بهتری داشته باشند.

تمامی این موارد خلاصه‌ای از مزیت‌های حسابداری است که میتوانید به همه این اطلاعات در قالبی اصولی و نظم یافته بصورت گزارش دست یابید.

حسابداران در این مسیر از ابزارهای مختلفی مانند نرم‌افزارهای حسابداری استفاده می‌کنند. یکی از نرم‌افزارهای کاربردی و جامع نرم افزار حسابداری شرکتی سپیدار است. سپیدار را می‌توان بهترین شرکت حسابداری معرفی کرد. چرا که با ایجاد و راه اندازی این نرم‌افزار بسیاری از فعالیت‌های حسابداری سرعت و تسهیل بخشیده است.

💡 بیشتر بخوانید: حسابداری آنلاین چسیت؟

مفاهیم پایه ‌ای و اصول حسابداری

حسابداری یک معادله ساده اما بسیار مهم دارد. در این فرمول دارایی برابر است با جمع بدهی و سرمایه. ابتدا باید با مفاهیم این سه مورد آشنا شویم.

بدهی

در حسابداری به هر تعهد مالی که شما در قبال شخص ثالث حقیقی یا حقوقی دارید، بدهی می‌گوییم. فرض کنید در همان فروشگاه کالا، حقوق و بیمه‌ای که شما باید به پرسنل بپردازید بدهی محسوب می‌شود. مبلغی که از بابت خدمات یا کالای دریافتی از سایرین، مالیات، اقساط وام‌هایی که دریافت کرده‌اید نیز بدهی به شمار می‌رود. در نظر داشته باشید که ماهیت بدهی منفی و کاهشی بوده و باعث کاهش طرف دیگر معادله یعنی دارایی می‌شود.

سرمایه

سرمایه در حسابداری از 4 جز اصلی: درآمد، هزینه، برداشت و سرمایه‌گذاری اولیه و مجدد تشکیل شده‌است. هزینه در بخش سرمایه شامل مواردی است که باید در قبال هزینه‌های مختلف مانند هزینه آب و برق، هزینه تعمیر و نگهداری تجهیزات و ساختمان و … بپردازید. از طرفی دیگر درآمد شما شامل مبالغی است که در مقابل فروش و ارائه خدمات و کالا به اشخاص ثالث حقیقی یا حقوقی بدست می‌آورید. برداشت نیز هر گونه دریافت وجه نقد و نقدینگی صاحب کسب و کار با اهداف غیر کاری است.

دارایی

هر چیزی که متعلق به کسب‌وکار شما است، ارزش اقتصادی دارد و می‌تواند برای کسب درآمد استفاده شود، مانند نقدینگی، ساختمان، تجهیزات و … دارایی محسوب می‌شود. به عنوان مثال در همان فروشگاه کالا، کلیه محصولات، تجهیزات مانند میز و صندلی، وسایل نقلیه، زمین و ساختمان فروشگاه در صورتی که مالک باشید و … به عنوان دارایی تلقی می‌شوند.

در صورتی که جمع سرمایه از جمع بدهی یک مجموعه بیشتر باشد، دارایی نیز مثبت و سودآور است. اما چنانچه بدهی‌های یک مجموعه از سرمایه‌های آن مجموعه بیشتر باشد دارایی نیز منفی و زیان‌آور خواهد بود.

💡 بیشتر بخوانید: مفاهیم کلیدی حسابداری (راهنمای جامع)

معرفی انواع حسابداری

رشته حسابداری نیز مانند بسیار دیگری از مشاغل انواع و گرایش‌های تخصصی مختلفی دارد. حسابداری مالیاتی، حسابداری صنعتی، حسابداری مدیریتی، حسابداری بازرگانی، حسابداری عمومی، حسابداری دولتی، حسابداری حقوقی و حسابرسی.

حسابداری مالی

حسابداری مالی (Financial accounting) شاخه‌ای از رشته حسابداری است که گزارش‌های مالی که به آنها صورتهای مالی گفته می‌شود از قبیل: ترازنامه‌ها و صورت‌های سود زیان را جهت استفاده سهامداران، سازمان‌های دولتی و سایر موسسات ناظر بر فعالیت‌های مالی یک شرکت یا موسسه تهیه و گزارش می‌کند. عمده ذی نفعانی که از گزارشات تهیه‌شده توسط حسابدار مالی استفاده می‌کنند، ذی نفعان برون سازمانی هستند.

حسابداری مالیاتی

حسابداری مالیاتی (Tax Accounting) از دیگر روش‌های حسابداری است که با تمرکز بر روی مالیات و با توجه به قوانین و مقررات مشخص مربوط به مالیات و حسابداری مالیاتی اقدام به تهیه صورت‌های مالی مربوطه می‌کند. حسابداران مالیاتی با تسلط بر قوانین و شرایط به شناسایی مالیات پرداختی هر فرد حقیقی و حقوقی می‌پردازند.

حسابداری مدیریت

حسابداری مدیریت به دنبال آن است تا پیوند بین رشته حسابداری و مدیریت را برقرار سازد و با بهره‌گیری از دانش حسابداری به کمک مدیران بیاید. در این نوع از حسابداری، حسابدار به تهیه گزارشات و صورت‌های مالی می‌پردازد که مدیر را در تصمیم گیری، سیاست‌گذاری و برنامه ریزی یاری خواهد کرد.

حسابداری صنعتی

حسابداری صنعتی که به حسابداری بهای تمام شده (cost accounting) نیز معروف است، به دنبال گردآوری اطلاعاتی در رابطه با هزینه‌ها و محاسبه بهای تمام شده محصولات و خدمات تولیدی واحدهای صنعتی و تولیدی می‌باشد که با بهره گیری از طبقه بندی، ثبت، تجزیه و تحلیل و تفسیر به شناسایی ارتباط میان هزینه‌ها با هریک از مراحل تولید محصولات می‌پردازد.

حسابداری بازرگانی

حسابداری بازرگانی فرآیندی است که طی آن اسناد و رویدادهای مالی واحدها و بخش‌های مختلف یک سازمان بازرگانی ثبت و پردازش می‌شوند. در این نوع حسابداری، معاملات تجاری پس از ثبت، طبقه‌بندی و در نهایت خلاصه‌سازی شده و گزارش‌های مالی تهیه می‌گردد. این معاملات می‌توانند شامل خرید یا فروش کالا، ارائه خدمات و یا ترکیبی از هر دو باشند.

💡 بیشتر بخوانید: انواع حسابداری کدامند؟ کدام یک برای کسب‌ وکار شما مناسب است؟

تفاوت حسابداری و حسابرسی چیست؟

در حسابداری، حسابدار به حفظ و تهیه صورت‌های مالی می‌پردازد در حالیکه در حسابرسی (Audit) یک حسابرس بصورت کاملا بی طرفانه صحت و درستی صورت‌های مالی جمع آوری شده را بازرسی می‌کند تا تطابق اسناد و مدارک موجود با فعالیت‌ها و وقایع را تعیین کند. حسابدار معمولا به صورت روزانه به جمع‌آوری و ساماندهی فعالیت‌های مالی می‌پردازد در حالیکه حسابرسی به صورت دوره‌ای و در بازه‌های زمانی سه ماهه تا یکساله صورت می‌پذیرد.

در این مقاله به اهمیت حسابداری و وظایف حسابدار پرداختیم. هر سازمان و کسب‌وکار موفقی برای ادامه حیات خود به حسابداری نیاز دارد تا بتواند با برنامه‌ریزی و تصمیم‌گیری درست به اهداف خود دست یابد. حسابداری نقشی کلیدی در مدیریت، کنترل و تصمیم‌گیری‌های اقتصادی دارد. اگر تاکنون نسبت به بهره‌گیری از توان یک حسابدار و نرم‌افزار حسابداری شک داشتید، برای دریافت مشاوره می‌توانید با کارشناسان ما در تحلیل آذر به عنوان نماینده نرم افزار سپیدار در تبریز و بهترین شرکت حسابداری تماس بگیرید.

💡 بیشتر بخوانید: حسابداری تعهدی چیست و چه تفاوتی با حسابداری نقدی دارد؟